Thế nào là viêm da cơ địa đối xứng và cách điều trị?

Viêm da cơ địa đối xứng đề cập đến tình trạng da xuất hiện thương tổn có tính chất đối xứng. Bệnh thường gây đỏ da, nổi mụn nước, phù nề, rỉ dịch, ngứa ngáy, khô và bong tróc. Do chưa có biện pháp điều trị dứt điểm nên cần tích cực trong quá trình chữa trị, xây dựng chế độ chăm sóc khoa học và chủ động phòng ngừa để kiểm soát bệnh hoàn toàn.

viêm da cơ địa đối xứng
Thế nào là bệnh viêm da cơ địa đối xứng?

Thế nào là viêm da cơ địa đối xứng?

Viêm da cơ địa đối xứng đề cập đến tình trạng da xuất hiện tổn thương có tính chất đối xứng. Tương tự viêm da cơ địa thông thường, viêm da cơ địa đối xứng có tiến triển dai dẳng, mãn tính và hay tái phát. Bệnh thường ảnh hưởng đến vùng da mặt, da tay, chân và thân mình. Ngoài thương tổn da, bệnh lý này còn gây nóng rát kèm ngứa ngáy âm ỉ đến dữ dội.

Viêm da cơ địa đối xứng phát triển theo từng giai đoạn, xen lẫn giữa các giai đoạn cấp (bệnh bùng phát mạnh) và giai đoạn mãn tính (bệnh thuyên giảm). Ở giai đoạn vượng, bệnh không chỉ gây tổn thương da mà còn kèm theo một số triệu chứng cơ năng, ảnh hưởng không nhỏ đến giấc ngủ và chất lượng cuộc sống. Trong khi đó, ở giai đoạn mãn tính, các triệu chứng của bệnh thường giảm nhẹ và có mức độ ảnh hưởng thấp.

Hiện nay chưa có phương pháp điều trị dứt điểm bệnh lý này. Do đó mục tiêu chính là kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa tiến triển và duy trì bệnh ở giai đoạn thuyên giảm.

Triệu chứng điển hình của viêm da cơ địa đối xứng

Viêm da cơ địa đối xứng gây triệu chứng khác nhau ở từng giai đoạn phát triển, vị trí ảnh hưởng và độ tuổi của bệnh nhân.

viêm da cơ địa đối xứng
Bệnh gây thương tổn da có tính chất đối xứng, thường gặp ở má, đầu gối, khuỷu tay và mu bàn tay

Các biểu hiện thường gặp của viêm da cơ địa đối xứng trong giai đoạn cấp tính, bao gồm:

  • Nổi các vết ban có màu hồng/ đỏ, bề mặt bằng phẳng và có ranh giới tương đối rõ ràng
  • Thương tổn da xảy ra ở cả 2 bên má, 2 bàn tay, đầu gối và 2 chân
  • Sau một thời gian ngắn, ban da nổi nhiều mụn nước li ti và có xu hướng mọc thành cụm
  • Mụn nước tự vỡ sau vài ngày, gây rỉ dịch, trợt loét và phù nề
  • Sau đó thương tổn da khô dần và đóng vảy tiết
  • Khi mới hình thành, tổn thương đi kèm với triệu chứng ngứa và đau rát nhẹ

Triệu chứng thường gặp của bệnh trong giai đoạn mãn tính:

  • Thương tổn da có màu nâu đỏ hoặc nâu đậm và có ranh giới rõ ràng với những vùng da lành
  • Da có dấu hiệu khô ráp, bong tróc và dày sừng
  • Ngứa ngáy âm ỉ đến dữ dội
  • Một số trường hợp gãi cào nhiều có thể xuất hiện hiện tượng lichen hóa

Nếu thường xuyên gãi cào và vệ sinh kém, tổn thương da có thể bị bội nhiễm (nhiễm trùng thứ phát ở vùng da bị ảnh hưởng). Trong trường hợp này, da có xu hướng sưng đỏ nhiều, phù nề, tụ mủ, đau nhức, sốt cao, buồn nôn và sưng hạch lân cận.

Nguyên nhân & Yếu tố nguy cơ

Căn nguyên của bệnh viêm da cơ địa rất phức tạp và chưa thể tìm ra nguyên nhân chính xác. Bệnh khởi phát do cộng hưởng giữa yếu tố ngoại giới lẫn nội giới.

viêm da cơ địa đối xứng
Dị ứng thực phẩm là một trong những yếu tố xúc tác gây bùng phát bệnh

Theo các bác sĩ Da liễu, viêm da cơ địa đối xứng có thể xảy ra do một số nguyên nhân và yếu tố rủi ro sau:

  • Di truyền: Di truyền là nguyên nhân chính dẫn đến viêm da cơ địa đối xứng. Khi nghiên cứu mô bệnh học và yếu tố di truyền, các nhà khoa học nhận thấy người mắc bệnh lý này có hệ miễn dịch nhạy cảm và dễ phát sinh phản ứng dị ứng.
  • Dị ứng: Dị ứng là yếu tố nguy cơ thường gặp nhất trong cơ chế hình thành viêm da cơ địa. Phản ứng này dẫn đến hoạt động quá mẫn của hệ miễn dịch, kích thích sản sinh histamine, một số chất trung gian và gây thương tổn ngoài da. Viêm da cơ địa có khả năng bùng phát mạnh khi bị dị ứng thức ăn, thời tiết, hóa mỹ phẩm,…
  • Tác động cơ học: Ngoài ra, viêm da cơ địa đối xứng còn có thể bùng phát khi có một số tác động cơ học như ma sát mạnh, chấn thương, thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh.
  • Rối loạn nội tiết tố: Nồng độ hormone tác động trực tiếp đến sức khỏe tổng thể và hoạt động của hệ miễn dịch. Do đó nội tiết tố bất ổn có thể làm tăng kháng nguyên trong huyết tương và bùng phát các triệu chứng trên da.
  • Căng thẳng hoặc xúc động: Yếu tố tâm lý là một trong những nguyên nhân trực tiếp gây bùng phát viêm da cơ địa đối xứng và các loại chàm khác. Với những trường hợp đã phát bệnh, xúc động mạnh và thần kinh căng thẳng có thể làm trầm trọng các triệu chứng trên da.
  • Nhiễm tụ cầu vàng: Nhiễm trùng do tụ cầu vàng – Staphylococcus aureus có thể kích thích bùng phát và làm nghiêm trọng hóa bệnh viêm da cơ địa.

Viêm da cơ địa đối xứng có lây không?

Viêm da cơ địa đối xứng xảy ra do cơ địa nhạy cảm tương tác với các yếu tố nội sinh và ngoại sinh. Các yếu tố này kích thích sản sinh histamine, kháng nguyên IgE, gây giảm sút số lượng tế bào lympho T và phát sinh các triệu chứng ngoài da.

Do đó bệnh không lây nhiễm thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Tuy nhiên cơ chế hình thành bệnh có liên quan đến bất thường của nhiễm sắc thể nên có khả năng di truyền cao. Thống kê cho thấy, cả cha và mẹ mắc bệnh có thể di truyền bệnh cho con trẻ đến 79%. Ngoài ra, bệnh còn có thể xảy ra do tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng khác như hen suyễn, viêm da dị ứng, viêm mũi dị ứng, sốt cỏ khô và viêm kết mạc dị ứng.

Tuy nhiên nếu bệnh xảy ra do nhiễm trùng tụ cầu vàng, vi khuẩn có thể lây sang vùng da khỏe mạnh thông qua vết loét và vết xây xước.

Cách điều trị bệnh viêm da cơ địa đối xứng

Viêm da cơ địa đối xứng là bệnh mãn tính, có cơ chế bệnh sinh phức tạp và hay tái phát. Hiện nay chưa có phương pháp điều trị dứt điểm bệnh lý này.

Điều trị bệnh chủ yếu là sử dụng thuốc, áp dụng quang trị liệu và chăm sóc đúng cách nhằm làm giảm thương tổn da, duy trì bệnh ở giai đoạn ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống.

1. Điều trị y tế

Các biện pháp y tế thường được chỉ định trong điều trị viêm da cơ địa đối xứng, bao gồm:

viêm da cơ địa đối xứng
Điều trị y tế đối với bệnh viêm da cơ địa đối xứng chủ yếu là dùng thuốc và áp dụng quang trị liệu
  • Dung dịch sát khuẩn: Trong giai đoạn cấp tính (thương tổn da phù nề, sưng viêm và rỉ dịch), nên dùng các loại thuốc dung dịch sát khuẩn nhằm ngăn ngừa nhiễm trùng, làm dịu da và giúp thương tổn da nhanh lành. Các dung dịch sát khuẩn thường được sử dụng, bao gồm thuốc tím, nước muối sinh lý, hồ nước,…
  • Corticoid dạng bôi/ uống: Corticoid dạng bôi được sử dụng khi thương tổn da khô (giai đoạn bán cấp và mãn tính). Loại thuốc này giúp giảm viêm, chống dị ứng và ngứa ngáy. Tuy nhiên với những trường hợp da phù nề và viêm nặng, có thể cân nhắc sử dụng corticoid dạng uống ở liều thấp.
  • Thuốc kháng histamine: Histamine có vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của viêm da cơ địa. Vì vậy bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamine H1 kết hợp với thuốc kháng H2 (nếu cần thiết) nhằm giảm ngứa ngáy và kiểm soát thương tổn da.
  • Thuốc ức chế calcineurin: Với những trường hợp đã sử dụng corticoid trong vòng 14 ngày nhưng thương tổn da chưa có cải thiện hoàn toàn, bác sĩ có thể thay thế bằng thuốc bôi ức chế calcineurin (Tacrolimus). Nhóm thuốc này có tác dụng tương tự corticoid nhưng ít gây rủi ro và tác dụng phụ khi sử dụng.
  • Thuốc bôi chứa axit salicylic: Axit salicylic là dẫn xuất của beta-hydroxy acid, có tác dụng làm bong tế bào sừng và sát trùng nhẹ. Thuốc được dùng ở giai đoạn mãn tính nhằm cải thiện tình trạng da dày sừng, nhiễm cộm và khô ráp.
  • Liệu pháp ánh sáng: Đối với các trường hợp đáp ứng kém với thuốc, có thể can thiệp liệu pháp ánh sáng (quang trị liệu). Liệu pháp này sử dụng tia UV nhân tạo với cường độ thích hợp để giảm thương tổn da, ngứa ngáy và ức chế quá trình tăng tế bào sừng.

2. Chăm sóc và khắc phục tại nhà

Bên cạnh các phương pháp y tế, bạn có thể áp dụng một số cách chăm sóc và khắc phục tại nhà nhằm hỗ trợ điều trị và giảm nguy cơ lạm dụng thuốc.

viêm da cơ địa đối xứng
Dưỡng ẩm thường xuyên giúp tăng khả năng bảo vệ của da, giảm khô ráp và bong tróc

Các biện pháp chăm sóc và cải thiện viêm da cơ địa đối xứng tại nhà, bao gồm:

  • Dưỡng ẩm da từ 2 – 4 lần/ ngày nhằm ngăn ngừa thoát hơi nước, tăng khả năng bảo vệ của da và giảm hiện tượng khô ráp.
  • Uống nhiều nước và tăng cường bổ sung các thực phẩm tốt cho da như thực phẩm giàu Omega 3, vitamin, chất chống oxy hóa, axit amin,…
  • Chườm lạnh/ tắm nước mát giúp làm dịu vùng da tổn thương, giảm ngứa và tiêu viêm.
  • Mặc quần áo rộng, có chất liệu mềm mỏng và thấm hút để hạn chế ma sát lên da.
  • Giữ cơ thể sạch sẽ và thông thoáng. Nhiệt độ cao có thể kích thích hoạt động bài tiết mồ hôi, gây ngứa dữ dội và thúc đẩy tổn thương da lan rộng.
  • Nên tắm nắng từ 10 – 15 phút trong khung giờ từ 6 – 9:00 sáng. Tia UVA và UVB trong ánh nắng có thể ức chế quá trình tăng sinh tế bào thượng bì, điều hòa hoạt động miễn dịch và giảm hoạt động rối loạn bề mặt da.
  • Cách ly với nguyên nhân gây bệnh (nếu xác định được) và hạn chế tiếp xúc với các dị nguyên khác.
  • Nghỉ ngơi và ăn uống điều độ.

Phòng ngừa viêm da cơ địa đối xứng tái phát

Viêm da cơ địa đối xứng có tính chất mãn tính và tái phát thường xuyên. Do đó ngoài các biện pháp chăm sóc và điều trị y tế, nên thực hiện một số cách phòng ngừa đơn giản như:

viêm da cơ địa đối xứng
Xây dựng lối sống lành mạnh giúp nâng cao hệ miễn dịch và giảm nguy cơ tái phát bệnh
  • Không nên ăn các thực phẩm có khả năng dị ứng cao như hải sản, nấm, đậu phộng, đậu nành,… Đồng thời tránh dùng bia rượu, trà đặc và cà phê.
  • Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng có cường độ mạnh (từ 10:00 – 16:00) trong thời gian dài. Tác động từ tia UV có thể kích thích, hoạt hóa tế bào lympho T và bùng phát thương tổn da.
  • Tìm gặp bác sĩ để được tư vấn về các sản phẩm chăm sóc và làm sạch da. Sử dụng các sản phẩm có thành phần dễ kích ứng có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát bệnh.
  • Nếu viêm da cơ địa xảy ra ở vùng mặt, cần hạn chế trang điểm khi không cần thiết.
  • Kiểm soát các bệnh lý nguyên nhân như rối loạn nội tiết, căng thẳng, trầm cảm, nhiễm trùng,…
  • Ăn uống khoa học, nghỉ ngơi điều độ và luyện tập thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe tổng thể, điều hòa hoạt động miễn dịch và hỗ trợ kiểm soát triệu chứng của bệnh.
  • Tránh mặc quần áo và giày dép chật.

Viêm da cơ địa đối xứng có tính chất dai dẳng, kéo dài, khó điều trị và dễ tái phát. Tuy nhiên nếu chủ động kết hợp giữa phương pháp y tế với biện pháp chăm sóc và phòng ngừa, triệu chứng và tiến triển của bệnh có thể được kiểm soát triệt để. Ngược lại với những trường hợp chủ quan hoặc điều trị sai cách, thương tổn da có xu hướng lan tỏa rộng, gây ngứa ngáy dữ dội, tăng nguy cơ bội nhiễm và tác động xấu đến chất lượng cuộc sống.

Tham khảo thêm: 10+ cách trị viêm da cơ địa tại nhà bằng mẹo dân gian

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *