Nổi mề đay – Nguyên nhân gây bệnh, dấu hiệu và điều trị

Nổi mề đay là một dạng phát ban xảy ra do dị ứng. Bệnh có thể xuất hiện trên một khu vực hoặc toàn thân. Mề đây có thể bệnh nhẹ. Khi ngưng tiếp xúc với các chất gây dị ứng, bệnh sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, phát ban toàn thân có thể nặng và xuất hiện cùng với nhiều triệu chứng nghiêm trọng khác như khó thở, khò khè, sốc phản vệ… khi tình trạng dị ứng lặp lại.

Nổi mề đay - Nguyên nhân gây bệnh, dấu hiệu và điều trị
Tìm hiểu nổi mề đay là bệnh gì? Nguyên nhân gây bệnh, dấu hiệu và điều trị

Nổi mề đay là gì?

Nổi mề đay là một phản ứng của mao mạch xảy ra trên da với những yếu tố khác nhau dẫn đến phù cấp hoặc mãn tính tại trung bì. Đây là bệnh lý xảy ra phổ biến. Triệu chứng của bệnh rất dễ nhận biết và không có khả năng lây nhiễm từ cơ thể người bệnh sang cơ thể người khỏe mạnh.

Dựa vào sự hình thành và phát triển của bệnh, bệnh mề đay được chia thành 2 dạng. Bao gồm:

  • Mề đay cấp: Dạng cấp tính khi xuất hiện thường kéo dài trong vòng 24 giờ hoặc xảy ra dưới 6 tuần.
  • Mề đay mãn tính: Dạng mãn tính khi xảy ra thường kéo dài trên 6 tuần.

Thời gian khỏi bệnh phụ thuộc vào số lượng, biểu hiện của bệnh, mức độ mẫn cảm của cơ thể và cách tiếp xúc với dị nguyên. Đối với những trường hợp bệnh nhẹ, tình trạng nổi mề đay, dị ứng có thể tự khỏi. Đối với những trường hợp nặng, bệnh mãn tính, bệnh nhân cần được điều trị bằng các biện pháp chuyên khoa.

Triệu chứng của bệnh nổi mề đay

Khi bị nổi mề đay, người bệnh sẽ nhận thấy cơ thể xuất hiện một số triệu chứng cơ bản sau:

  • Ngứa ngáy
  • Nổi ban trắng hoặc ban đỏ ở trên mặt, tay, chân hoặc thân mình
  • Nổi các loại ban khác nhau cả về hình dạng lẫn kích thước.

Những triệu chứng của bệnh có thể tự khỏi. Tuy nhiên chúng tái phát thường xuyên và không thể lường trước được. Đôi khi triệu chứng của bệnh sẽ tái phát trong vòng vài tháng hay vài năm.

Triệu chứng của bệnh nổi mề đay
Triệu chứng của bệnh nổi mề đay

Ngoài ra, ở những trường hợp nghiêm trọng hoặc mề đay tái phát, người bệnh có thể mắc phải các triệu chứng nguy hiểm sau:

  • Rối loạn nhịp tim
  • Sưng phù ở môi, mặt và mắt
  • Tụt huyết áp
  • Tiêu chảy
  • Cơ thể mệt mỏi, suy nhược
  • Xuất hiện mụn nước
  • Rát ngứa…

Khi nhận thấy bệnh mề đay xảy ra với những dấu hiệu nghiêm trọng, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được kiểm tra và kịp thời xử lý.

Nổi mề đay xuất hiện do đâu?

Căn nguyên khiến bệnh nổi mề đay xảy ra rất phức tạp. Trên cùng một cơ thể, bệnh mề đay có thể xuất hiện với một lý do hoặc nhiều lý do. Tuy nhiên danh sách dưới đây được cho là những nguyên nhân phổ biến khiến bệnh hình thành và phát triển. Bao gồm:

  • Côn trùng cắn
  • Dị ứng thuốc
  • Dị ứng với thức ăn
  • Dị ứng với hóa mỹ phẩm
  • Bệnh lý, đặc biệt là các bệnh về gan
  • Di truyền
  • Nguyên nhân tự phát.

Ngoài ra một số yếu tố dưới đây cũng có thể tác động và làm tăng nguy cơ nổi mề đay:

  • Tuổi tác: Người trẻ được đánh giá là có nhiều nguy cơ mắc bệnh.
  • Giới tính: Theo kết quả thống kê, tỉ lệ nổi mề đay ở phụ nữ cao gấp đôi so với đàn ông.
Nổi mề đay xuất hiện do đâu?
Nổi mề đay xuất hiện do dị ứng thuốc, côn trùng cắt, yếu tố di truyền, dị ứng thức ăn, bệnh lý…

Phương pháp chẩn đoán và phân loại vị trí nổi mề đay

Trước khi tiến hành điều trị, bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn chẩn đoán và phân loại vị trí nổi mề đay.

Phương pháp chẩn đoán bệnh lý

Để chẩn đoán chính xác tình trạng sức khỏe, các tổn thương và mức độ nghiêm trọng của bệnh lý, bác sĩ chuyên khoa sẽ dựa trên một số yếu tố sau:

Dựa trên những thương tổn cơ bản

Khi quan sát bằng mắt thường bác sĩ chuyên khoa có thể xác định được những sẩn phù do bệnh nổi mề đay gây ra có kích thước lớn nhỏ khác nhau.

Những sẩn phù này xuất hiện ở bất kì vùng da nào trên cơ thể. Sẩn phù được xác định là các mảng nhỏ sưng và nổi cao trên bề mặt da. Da chuyển sang màu đỏ thẩm hoặc có màu sắc nhợt nhạt hơn khi so sánh với các vùng da xung quanh.

Các sẩn phù có hình dáng và kích thước khác nhau, thường xuyên thay đổi. Tuy nhiên thời gian xuất hiện và thời gian mất đi đều nhanh.

Phân bố vết nổi mề đay

Ban do bệnh mề đay gây ra có thể xuất hiện ở một vùng hoặc lan rộng toàn thân.

Mề đay xuất hiện tại những khu vực tổ chức lỏng lẻo

Ví dụ mí mắt, môi, mặt, bộ phận sinh dục ngoài… Sẩn phù và các ban đỏ xuất hiện một cách đột ngột làm sưng to cả vùng. Đây còn được gọi là hiện tượng phù Quincke hoặc phù mạch.

Đối với những bệnh nhân có bệnh mề đay phù mạch xảy ra ở ống tiêu hóa hoặc thanh quản sẽ có triệu chứng khó thở nặng, đi ngoài phân lỏng, đau bụng nặng, rối loạn tim mạch, tụt huyết áp, sốc phản vệ…

Triệu chứng cơ năng

Cảm giác ngứa ngáy khiến bệnh nhân khó chịu. Càng gãi càng nổi nhiều sẩn hơn và ngứa hơn. Ở một số trường hợp khác, người bệnh còn có cảm giác rát bỏng hoặc châm chích.

Triệu chứng tiến triển

Bệnh mề đay thường tái phát từng đợt.

  • Công thức máu: Để chẩn đoán bệnh lý, bác sĩ chuyên khoa sẽ dựa trên số lượng bạch cầu đa nhân ái toan. Đối với các trường hợp có số lượng bạch cầu đa nhân ái toan tăng thì nguyên nhân gây bệnh mề đay có thể là do ký sinh trùng. Đối với các trường hợp có số lượng bạch cầu đa nhân ái toan giảm thì nguyên nhân gây bệnh có thể là do bệnh Lupus ban đỏ hệ thống gây ra.
  • Thử nghiệm lấy da (prick test): Phương pháp thử nghiệm lấy da (prick test) sẽ được thực hiện khi nguyên nhân gây bệnh được nghi ngờ là do bụi bẩn, phấn hoa, hóa chất…
Phương pháp chẩn đoán bệnh lý
Phương pháp chẩn đoán bệnh nổi mề đay

Phân loại vị trí nổi mề đay

Da, thanh quản, niêm mạc và đường tiêu hóa là những vị trí nổi mề đay.

  • Bệnh mề đay xuất hiện ở da: Những vị trí thường gặp là mông, bắp chân, chạy dọc ống chân, mặt, nếp gấp ở cổ, tay… Ngoài ra căn bệnh này còn có thể xuất hiện ở các vùng da mỏng. Cụ thể như mí mắt, âm hộ, niêm mạc, bao quy đầu. Ở những vùng da này, các vết mẩn ngứa có thể xảy ra đồng thời với bọng nước. Triệu chứng của bệnh lan nhanh và rất nguy hiểm.
  • Bệnh mề đay xảy ra ở đường tiêu hóa: Khi bệnh mề đay xảy ra ở đường tiêu hóa, bệnh nhân thường bị đau quặn bụng, tiêu chảy và nôn ói.
  • Bệnh mề đay xảy ra ở khí quản: Đối với trường hợp này, người bệnh sẽ có triệu chứng nghẹt thở, khó thở hoặc thở gấp do sưng mạch khí quản và vùng họng. Ngoài ra người bệnh còn có biểu hiện tụt huyết áp, choáng váng, giãn mạch nhanh.
  • Bệnh mề đay xảy ra ở tổ chức não: Bệnh có thể gây phù nề não.

Phương pháp điều trị nổi mề đay

Thông thường, những triệu chứng của bệnh nổi mề đay có thể xảy ra và kết thúc trong một thời gian ngắn. Đặc biệt là khi người bệnh có một chế độ chăm sóc phù hợp và hạn chế tiếp xúc với căn nguyên. Tuy nhiên ở một số trường hợp nghiêm trọng, bệnh mãn tính, người bệnh cần sử dụng thuốc để kiểm soát các triệu chứng khó chịu của bệnh. Đồng thời phòng ngừa bệnh tái phát.

Điều trị bệnh nổi mề đay bằng thuốc Tây

Bác sĩ chuyên khoa có thể kê cho bạn một số loại thuốc dưới đây để kiểm soát triệu chứng và giúp bệnh mề đay mau khỏi.

  • Thuốc kháng histamin: Thuốc kháng histamin thế hệ I, thuốc kháng histamin thế hệ II, thuốc kháng cholinergic như fexofenadine, loratadine, cetirizine, levocetirizine, desloratadine… là những loại thuốc được sử dụng khi bạn bị mề đay do dị ứng.
  • Thuốc corticoid toàn thân: Thuốc corticoid dạng tiêm hoặc dạng uống sẽ được bác sĩ chuyên khoa chỉ định khi bạn bị mề đay cấp tính, mề đay xảy ra với diễn biến nặng, bệnh xuất hiện do viêm mạch hoặc có phù thanh quản, bệnh mề đay thể mãn tính không đáp ứng với những loại thuốc kháng histamin thông thường.
  • Các loại thuốc khác: Epinephrine, dapson, doxepin, leukotriene, colchicine…
  • Thuốc ức chế miễn dịch , thay huyết tương: Bác sĩ chuyên khoa sẽ kê cho bạn một đơn thuốc có chứa những loại thuốc ức chế miễn dịch hoặc thay huyết tương khi các loại thuốc nêu trên không thể giúp bạn kiểm soát bệnh lý, bệnh mề đay tiến triển nhanh và kèm theo những triệu chứng nguy hiểm.
Điều trị bệnh nổi mề đay bằng thuốc Tây
Điều trị bệnh nổi mề đay bằng thuốc Tây

Lưu ý:

  • Tất cả những loại thuốc dùng trong điều trị nổi mề đay đều có khả năng gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Để đảm bảo an toàn, người bệnh chỉ nên sử dụng thuốc khi thật sự cần thiết. Đồng thời phải có đơn thuốc chứa liều lượng và cách dùng từ bác sĩ chuyên khoa.
  • Phụ nữ đang trong thời kỳ cho con bú, phụ nữ mang thai và trẻ em nếu muốn sử dụng thuốc cần có chỉ định và hướng dẫn chi tiết từ bác sĩ chuyên khoa.

Sử dụng bài thuốc Nam điều trị bệnh nổi mề đay

Một số nguyên liệu tự nhiên có thể giúp người bệnh kiểm soát tạm thời những triệu chứng khó chịu do bệnh mề đay gây ra hoặc cắt giảm triệu chứng đối với trường hợp bệnh nhẹ. Tùy thuộc vào yếu tố cơ địa, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe, người bệnh có thể áp dụng một trong các bài thuốc Nam dưới đây:

Bài thuốc chữa bệnh mề đay bằng lá khế

Bài thuốc 1: Uống nước sắc lá khế

Nguyên liệu:

  • Lá khế tươi.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch 100 gram lá khế
  • Nấu lá khế cùng 500ml nước lọc
  • Sau 20 phút, tắt bếp và lọc lấy nước uống
  • Chia nước thuốc thành 2 lần uống trong ngày.

Bài thuốc 2: Sử dụng nước lá khế ngâm và rửa

Nguyên liệu:

  • Lá khế tươi.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch 300 gram lá khế
  • Nấu lá khế cùng 2 lít nước lọc trong 15 phút
  • Sử dụng nước lá khế để ngâm và rửa vùng da bệnh trong 20 phút
  • Thực hiện 1 lần/ngày.
Bài thuốc chữa bệnh mề đay bằng lá khế
Bài thuốc chữa bệnh mề đay bằng lá khế

Bài thuốc từ lá tía tô trị bệnh mề đay

Bài thuốc 1: Uống và bôi nước lá tía tô

Nguyên liệu:

  • 100 gram lá tía tô.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch lá tía tô
  • Cho lá tía tô vào máy và xay nhuyễn
  • Chắt lấy phần nước cốt
  • Chia nước cốt lá tía tô thành hai phần, một phần để uống và một phần để bôi lên vùng da đang bị tổn thương
  • Thực hiện 2 lần mỗi ngày.

Bài thuốc 2: Tắm bằng nước lá tía tô

Nguyên liệu:

  • 300 gram lá tía tô
  • 2 lít nước.

Cách thực hiện:

  • Mang lá tía tô rửa sạch
  • Đun sôi lá tía tô cùng với nước trong 15 phút
  • Tắt bếp
  • Sử dụng nước lá tía tô để tắm mỗi ngày.

Lưu ý:

  • Trước khi sử dụng bài thuốc dạng đắp, ngâm và tắm, người bệnh cần làm sạch nguyên liệu và vệ sinh vùng da bệnh sạch sẽ.

Bài thuốc dùng lá kinh giới chữa bệnh mề đay

Nguyên liệu:

  • 1 nắm lá kinh giới.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch lá kinh giới, để ráo nước
  • Dùng tay vò nát lá kinh giới hoặc giã nhuyễn
  • Vệ sinh da sạch sẽ và lau khô
  • Đắp lá kinh giới lên vùng da đang bị bệnh
  • Sau 30 phút, dùng nước ấm rửa lại da
  • Thực hiện từ 1 – 2 lần/ngày.
Bài thuốc dùng lá kinh giới chữa bệnh mề đay
Bài thuốc dùng lá kinh giới chữa bệnh mề đay

Bài thuốc dùng củ gừng điều trị bệnh mề đay

Nguyên liệu:

  • 1 củ gừng tươi
  • Giấm
  • Đường phèn.

Cách thực hiện:

  • Gừng tươi mang gọt vỏ và rửa sạch
  • Thái gừng thành sợi và cho vào nồi
  • Thêm 10 gram đường phèn, 20ml giấm và 400ml nước lọc vào nồi
  • Thực hiện đun sôi nguyên liệu cho đến khi nước trong nồi đặc còn 100ml
  • Để nguội bớt và chắt lấy phần nước
  • Uống thuốc khi còn ấm.

Chế độ sinh hoạt cho người bị nổi mề đay

Để hỗ trợ quá trình điều trị bệnh mề đay, giúp kiểm soát bệnh lý, người bệnh cần áp dụng những biện pháp sau:

  • Tránh sử dụng đồ vật hoặc tay chà xát lên vùng da bệnh hoặc gãi ngứa. Bởi hoạt động này có thể khiến triệu chứng của bệnh lây lan sang vùng da lân cận và nặng nề hơn.
  • Mặc quần áo sáng màu, rộng rãi, có khả năng thấm hút mồ hôi và không bó sát vào người.
  • Không sử dụng xà phòng độc hại, chứa nhiều chất tạo mùi hương và chất hóa học khác.
  • Sử dụng quạt, vòi sen, vải mát hoặc kem dưỡng da loại nhẹ để làm mát khu vực bị nổi mẩn.
  • Lập ra một danh sách gồm thời gian phát bệnh, bệnh xuất hiện ở đâu, thời gian đó đang ăn gì và là, gì… Dánh sách này sẽ giúp hỗ trợ bác sĩ chuyên khoa trong việc xác định chính xác căn nguyên.
  • Tránh sử dụng các loại đồ uống và thực phẩm gây dị ứng.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc điều trị bệnh theo sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, người bệnh cũng cần hạn chế tiếp xúc với một số yếu tố dưới đây để tránh bệnh nặng hơn:

  • Thực phẩm cay nóng như ớt, tiêu…
  • Các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, cà phê…
  • Những loại thực phẩm giàu protein như chocolate, hải sản, sữa, trứng, thực phẩm ngọt (chè, đường, bánh, kẹo). Bởi đây đều là những loại thực phẩm có khả năng làm nặng hơn tình trạng viêm.
  • Muối và những thực phẩm mặn.
  • Nước nóng. Bởi việc sử dụng nước nóng sẽ khiến da khô và dễ bị tổn thương hơn.
Chế độ sinh hoạt cho người bị nổi mề đay
Người bị nổi mề đay không nên tắm với nước nóng. Bởi việc sử dụng nước nóng sẽ khiến da khô và dễ bị tổn thương hơn

Để hỗ trợ quá trình điều trị tình trạng nổi mề đay, ngăn ngừa dị ứng và phòng ngừa bệnh tái phát, bạn cần chủ động hơn trong việc kiểm soát những tác nhân gây dị ứng. Bên cạnh đó, bạn cần có chế độ sinh hoạt phù hợp, tránh sử dụng các loại thực phẩm có khả năng phát sinh hoặc làm trầm trọng hơn tình trạng viêm.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *